AO Eurogroep/Ecofin Raad

EERSTE TERMIJN

Ik begin met Griekenland, want dat blijft een gebed zonder einde. In Griekenland is het moddergooien weer begonnen, zoals we dat gewend zijn. De verwijten vliegen over en weer en het IMF dreigt zelfs met een failliet van Griekenland en met een exit als de schulden niet worden verlaagd. Griekenland grijpt naar afluisterpraktijken en tapt illegaal gesprekken af van het IMF. Griekenland zoekt zelfs steun bij andere zwakke broeders zoals Portugal. We zijn inmiddels 300 miljard verder met dit land en nog steeds wordt er onderhandeld over hervormingen van de publieke sector, het pensioenstelsel, de belastingen, de energiemarkt en privatiseringen. Allemaal zaken die allang op orde hadden moeten zijn.

De Grieken moeten ambtenaren ontslaan, maar dat doen ze niet. Ze moeten de lonen verlagen in de publieke sector, maar dat doen ze niet. Ze moeten het basispensioen verlagen en ook dat doen ze niet. De btw van 13% - wij dromen daarvan in Nederland - zouden ze moeten verhogen op elektra en geneesmiddelen, maar dat doen ze niet. Hoelang laat de minister zich nog aan het lijntje houden? Het IMF doet nog wel mee aan de onderhandelingen, maar financieel allang niet meer en inmiddels ook niet meer van harte. Het IMF is de Grieken spuugzat en is op zoek naar de uitgang, zo veel is duidelijk. Er wordt nu al maanden gesteggeld over een betaling van 5 miljard, op de 300 miljard die we al naar Griekenland hebben gestuurd. Eigenlijk is die 5 miljard nodig om het IMF terug te betalen. Ik heb gelezen dat het fonds 2 miljard en 3 miljard terugbetaald wil zien. Het IMF is er alles aan gelegen om terugbetaald te krijgen en vervolgens weg te wezen. Als het fonds zo nodig schuldverlichting wil, waarom scheldt het dan zijn eigen schuld aan Griekenland niet kwijt? Dat is slechts 24 miljard, daar kunnen ze mee beginnen. Ik hoor het IMF er niet over, het is alleen maar bezig met heel snel het geleende geld terug te innen op kosten van de Europese belastingbetaler. Tot slot een alarmerend bericht van de Algemene Rekenkamer: we weten niet wat er met alle miljarden is gebeurd in Griekenland. 171 miljard uit de European Financial Stability Facility (EFSF) en 23 miljard uit het European Stability Mechanism (ESM) zijn inmiddels naar Griekenland gegaan, maar we weten niet hoe het geld is besteed. De Grieken hebben zich niet verantwoord. Kan de minister zich hier en nu verantwoorden voor de 200 miljard die we naar Griekenland hebben gestuurd?

We krijgen alarmerende berichten over het bankentoezicht. Banken in Europa zijn nog lang niet gezond. Banken zijn behangen met slechte leningen. Er staat voor 900 miljard aan slechte leningen in de boeken, waarvan 350 miljard in Italië. De Zuid-Europese banken zijn behangen met binnenlandse staatsobligaties. Italiaanse banken hebben maar liefst 12% van de staatsobligaties van Italië. PricewaterhouseCoopers waarschuwt dat dit een groot risico is. Informeel staat het probleem van de hoeveelheid staatsobligaties geagendeerd, maar liggen er al concrete voorstellen? Wat verwacht de minister van de discussie over de risicoweging van staatsobligaties en een maximale hoeveelheid staatsobligaties op een bankbalans? Hoe ligt het politieke krachtenveld? Ik kan me voorstellen dat de Italianen ontzettend dwars gaan liggen, terwijl ze nu een mooie kans hebben om van die staatsobligaties af te komen, want de ECB zwaait met een portemonnee van 80 miljard per maand. Jongens, kom maar hier met die Italiaanse staatsobligaties. Wordt het risico niet verplaatst van de bankbalansen in Italië naar de ECB en dus weer naar de Europese belastingbetaler? Dat was niet de bedoeling. De minister houdt ons steeds voor dat de Europese belastingbetaler niet aan de beurt is. Maar alles wat bij de ECB ligt en als er straks gedefaulted wordt, komt uiteindelijk keihard terug in het gezicht van de Nederlandse belastingbetaler.

Ik kom op het SGP. Ik ben het ermee eens dat dit vereenvoudigd moet worden, want "afspraak is afspraak" geldt in Europa allang niet meer. Er zijn nu maar liefst negen eurolanden die niet voldoen aan het SGP en ze trekken zich er niets van aan. Italië heeft nog steeds een schuld van 130%. We zijn al tien jaar bezig met noodfondsen, hulp en strengere eisen in het SGP, maar de schuld gaat nog steeds niet naar beneden. Griekenland heeft een schuld van 180%, Frankrijk en België rond de 100%. De Europese Commissie is een tijger zonder tanden. We hebben het de afgelopen week gezien: kom niet aan het ontslagrecht in Frankrijk, kom niet aan de 35-urige werkweek, kom niet aan het feit dat ze met 60 jaar met pensioen gaan, want men legt heel Frankrijk plat. De Europese Commissie pikt dit. Some pigs are more equal in Europa.

Ik schrok van het percentage van de btw-fraude. Sommige eurolanden hebben 41% btw-fraude. Dat betekent dat de helft van de btw niet wordt betaald. Dragen die landen wel genoeg af aan de Europese Unie? De btw is een onderdeel van de afdracht aan de Europese Unie. Nederland betaalde in 2014 maar liefst 900 miljoen aan btw-afdrachten aan de Europese Unie. Landen die 41% laten liggen, komen leuk weg met hun afdrachten. We kunnen voor de afwisseling weleens geld terugkrijgen van de Europese Unie.

Ik ben blij dat het onderwerp Panama Papers geagendeerd is, maar vraag me af wat de staatssecretaris op tafel heeft liggen. Ziet hij een rol voor de Europese Unie ten aanzien van de Panama Papers?

TWEEDE TERMIJN

Het is een informele meeting, dus we hoeven ons niet echt zorgen te maken dat er foute beslissingen worden genomen. Aansluitend op wat de heer Merkies zei, maak ik me wel grote zorgen over de slechte leningen van de banken. We hebben nu een bankenunie en een resolutiefonds en er wordt gesproken over een Europese EDIS, een depositogarantiefonds, dus we gaan alle ellende weer met elkaar delen.

Italië heeft 350 miljard NPL's op de balans staan en er wordt gesproken over een staatsfonds en een bad bank. Italië heeft zelfs geprobeerd om de ECB te verleiden om die slechte leningen over te nemen. Dat is het collectiviseren van problemen. De bedoeling van de bankenunie was ooit om de belastingbetaler uit de wind te houden, maar als de ECB voor 80 miljard per maand obligaties opkoopt van banken die in de problemen komen, dan komt ook de ECB in de problemen. En dan komt het probleem uiteindelijk toch bij de belastingbetaler terecht.

Mijn oproep aan de minister is om er erg voor te waken dat we straks één grote bad bank in Europa hebben, die ECB heet. We zien nu al de gevolgen voor de Nederlandse belastingbetaler. Er wordt nu al 500 miljoen extra per jaar als reserve toegezegd aan DNB. Dat zullen we bij de Voorjaarsnota zien. Als de ECB de slechte leningen van 900 miljard in Europa opkoopt, dan kost DNB ons straks per jaar 1 miljard op de begroting. Daar moeten we voor waken.